LO CHASTÈL DI FRANCÉS
Plaçat ai bòrd d’un graciós vilatge ric d’istòria, lo chastèl d’Arquas es un di gaire bastits totalament dai Francés après la Crosada. Lhi trabalhs comenceron de fach dins lo 1280, es a dir quarque detzena d’ans après la desfacha càtara de Montsegur (1244) e Queribus (1255). Drant de la Crosada lo domèni d’Arquas dependia dai senhors de Termas dempuèi lo 1118. Dal vilatge fortifiat que remonta a aquel temps resta masque una tor, transformaa en cloquier per la glèisa de Santa Ana. Après la guèrra de conquista de Simon de Montfòrt a la fin de la Crosada, la senhoria d’Arquas e aquela de Coiza fogueron donaas a Pèire de Vesins, feudatari dal Nòrd, fidèl luòctenent de Montfòrt.

RESIDÉNCIA NOBILIARA
La cinta cairaa di murs, encara gardaa en part, arionda una estilosa tor cairaa abó nombrosas fenestras a arc o trilobaas. L’edifici, bastit abó una pèira da la chauda color jaun òr, es aut 25 metres e larg 11 e es ariondat da quatre graciosas e pichòtas tors redondas. L’ensemp es ben armònic e rapresenta un bèl exemple d’estil gòtic mesjornal. Malgrat l’aspècte militar, de fach es un chastèl residencial: palais de la familha di Vesins fins al sègle XVI, quora sa darriera descendenta mariet lo viscompte de Joiosa. Lhi domènis des doas senhorias parelh fogueron units e lhi Joiosa laisseron lo chastèl d’Arquas per aquel de Coiza.

MEMÒRIA CÀTARA: UN MERAVILHÓS MUSEU
Bèla si Arquas pòl ren èsser sonat “chastèl càtar”, lo luec es fòrça liat a l’istòria d’aquesta eresia. Dempuèi lo 1300 a Arquas visquet una activa comunitat d’erètics venguts da l’Arietja e que relanceron la glèisa càtara sus l’exemple dal moviment di fraires Authié. Aquesti avion recebut la formaccion espirituala dai “perfèctes” que s’eron refujats en Piemont e Lombardia. Per cinq ans Arquas foguet al centre d’aqueste esfòrç de far renaisser la glèisa di bòns òmes, destinat a finir dins un massacre de folastrets. Mas Arquas garda la memòria erètica. Dins lo vilatge lhi a un pichòt Museu dal Catarisme, ben documentat e organisat. Es plaçat dins aquela que foguet la maison de Déodat Roché, literat e estudiós d’eresias e exoterismes. Un di personatges que, abó René Nelli, faseron mai viure l’epopèia càtara, en la sauvant dal fons escur entè l’istòria l’avia laissaa tombar.