UN VÒL DE RELIQUIAS
Cadun sap cossí a l'alba del primièr millenari, los monges faguèron òbra de civilisacion en desenvolopant las accions de mesa en cultura de las bosigas, en creant, al mièg dels bòsques, de tèrras desboscadas a cultivar. La vida economica s'organisava a l'entorn de las comunautats religiosas. Per aquò far, caliá ramosar las gents, èsser un punt atractiu pels romieus qu'anavan a Sant Jacme. A tot pèrdre caliá de relíquias, e totes los mejans foguèron bon per aquò. Aprèp aver abandonada l'idèia de panar las de Sant Vincens qu'èran a Zaragossa (tròp plan gardadas), un monge de Concas foguèt mandat a Agen per dire de raubar las de Santa Fe ( Sancta Fides ). Al cap de dètz ans, aprèp aver ganhat la fisança de la comunautat d'Agen, lo monge s'escapèt amb lo preciós tresaur e tornèt a Concas. Las relíquias de Santa Fe se trapèron plan en Roèrgue que los miracles se multipliquèron (lo muts parlèron, los penjats se despenjèron…etc), atrasent fòrças pelegrins e fasent la riquessa del luòc e dels monges.

UN ESTONANT JUTJAMENT DARRIER
Començada al sègle XI, la màger part de la glèisa es del sègle XII. Se aquela glèisa abadiala es extraordinària, lo seu timpan del portal bèl amb sos 124 personatges escalprats dins la pèira, es una de las meravilhas de l'art romanic, representa lo Jutjament darrièr, èra, a l'origina policròm coma se pòt veire encara a qualques endreches. A l'esquèrra del Crist se pòt véser l'Infèrn e a sa drecha lo Paradís, Los elegits promeses al Paradís caminan cap al senhor, mentre que los damnats ensajan d'escapar als patiments de l'Infèrn. Tot aquò jos la proteccion de la pichona santa e martira benesida pel Senhor.
Un còp passat lo portal, l'interior de l'abadiala suspren per la nautor de sa nau (22 m.). La lutz es sublimada per las novèlas verrièras degudas al pintre Soulages. Las grasilhas del sègle XII son las que, segon la legenda, foguèron fargadas amb los fèrres dels presonièrs liberats gràcias a la Santa. Enfin cal pas quitar Concas sens aver visitat lo "Tresaur" de la Santa, un extraordinari escapolon de l'orfebrariá religiosa de l'Edat mejana, que la pèça mèstra n'es lo relíquiari de Santa Fe del sègle X. Aquela estatua reliquiari, es d'aur e d'argent sus còr de fusta, amb pèiras preciosas, d'autres reliquiaris del sègle IX al sègle XIV complètan una colleccion estrambordanta.

DINS UN NIS DE BOSCS E VINHAS
Negada dins la verdura d'una valada dins Roèrgue nòrd, Concas es un vilatjòt remirable dins un siti salvatge. Longtemps oblidat de las vias modèrnas de comunicacion, a gardat tot son èime, e tanben una granda partida de sos tresaurs d'arquitectura. Foguèt sauvat al sègle passat per P. Mérimée, que descobriguèt Concas e son abadiala en venguent a Rodés.
Del raubament de las relíquias d'Agen data, benlèu, l'implantacion de la vinha que balha a qualques quilomètres d'aquí lo famós vin de Marcilhac (tirat del vièlh plant de "fèr servador" o "mansés" qu'èra conegut a l'Edat Mejana del costat d'Agen).