LO “SPONSOR” DE LA RENAISSENÇA
Dempuèi l’an 888 existia sus la montanha de Montserrat un pichòt eretatge. Foguet transformat en monastier benesetin da l’abat Oliba de Ripoll e Cuxà dins lo 1025. Lo monastier creisset fins a devenir independent da Ripoll dins lo 1410. Dins lo XV sègle, devenet famós per lo gran nombre de pelerins e la richessa de sa bibliotèca. Aguet donc per abat lo futur papa Julio II de la Ròvere, grand sostenitor de la Renaissença, que l’enrichit d’òbras d’art. Remonta a aquel temps la navada de l’abadiala. Dins lo 1812 l’abaïa foguet pilhaa e destrucha da l’exercit de Napoleon. Mai bastia entre XIX e XX sègle, es plaçaa a l’entorn de dui claustres: un denant la basílica, per lhi toristas, e l’autre al centre dal monastier. Lhi grands edificis son sèti d’una nombrosa comunitat benesetina. Reston estructuras arquitectònicas dal XVIII sègle, mas ren d’etat romànica, mens la Moreneta, la famosa Vierge Nièra de Montserrat veneraa da una partia de pelerins.

UNA PRECIOSA ABAÏA SAUVAA DA L’ABANDON
Una promenada sus la meravilhosa montanha de Montserrat permet d’arribar a la glèisa de Santa Ceselha, a tres navadas decoraas a lesenas e arcadas lombardas. Dins lo sègle XI era lo santuari d’un monastier benesetin. Remarcable, a Sant Fruitos ai pè de la montanha, lo monastier de Sant Benet de Bagès. Aquesta abaïa, fondaa dins lo X sègle, presenta un extraordinari ensemp d’edificis d’etat romànica, sobreviscuts a un lòng abandon. La glèisa dal XII sègle a una granda navada a vòuta augivala. Sus la crosièra una bèla lantèrna a dui nivèls. L’àbsida es formaa da un cabèç e una cripta. Lo claustre, bastit a l’entorn dal 1100, es un di mai interessants de la Catalonha per l’auta qualitat des esculturas di chapitèls.

UNA ANCIANA ESCÒLA DE CHANT SACRE
La montanha de Montserrat estona per la beltat, la grandor e la singularitat di siei paisatges maestós. Çò qu’estona pas es que l’isolament d’aquestas ròchas dentelaas (d’entè lo nom de Mont serrat) que dòminon la plana abie tirat monges e ermitas e après abie fach tombar amorós lhi Romàntics. Aicì Wagner trobet inspiraccion per crear lhi paisatges dal Parsifal. Encara encuèi tira centenas de pelerins e toristas. Montserrat es decò centre ben actiu de la cultura catalana. Lhi monges, sabents e artistas, guardians d’una richa bibliotèca, avivon la produccion intellectuala de la provincia. Lo monastier garda sobretot la tradiccion dal chant coral. La famosa escolania es la mai anciana escòla de monges d’Europa dediaa al chant coral. Montserrat es decò símbol, per lo país catalan, de la resisténcia dins lhi ans escurs de la dictatura.