LO FELIBRITGE
La Revolucion amb la victoria dels jacobins centralistas, semblava aver condemnat al nom de l'unitat de la lenga tota ambicion per las autras lengas del territòri. Lo sègle XIX, vegèt al contrari s'illustrar qualques figuras màgers de la lenga occitana. Lo perruquièr Gensemin (Jasmin) originari d'Agen, farà lo torn d'Occitania amb sos poèmas en òc e serà consacrat pels cèrcles literaris romantiques parisencs (lausenjat per Lamartina e Nodier). Sos recitals ramosavan milièrats de personas. Una autra granda figura es la del marselhés V. Gelu, autor realista e populari que vegèt sas òbras censuradas per poder imperial, per ofensa a la morala publica. Mas lo sègle XIX demorarà subretot lo sègle de Mistral e de la creacion del Felibritge (1854). D'aquel grop prestigiós, cal destriar Romanilha e Aubanel e per dessús tot la granda figura emblematica de F. Mistral que amb sa "Mirèio", "Calendal" e "Lou pouemo de Rose" dintra al panteon de la poesia. Son òbra foguèt pas sonque poetica, li devèm lo diccionari mai complèt publicat fins ara sus la lenga d'òc tota, "Lou Tresor dóu Felibrige". Foguèt e demorà al jorn de uèi lo sol autor occitan que recebèt lo Prèmi Nobèl de literatura (en 1904). Lo Felibritge que coneguèt son edat d'aur a la fin del sègle XIX, s'espandiguèt sus l'ensemble occitan, amb, coma dins tota granda familha, de luchas internas, entre conservators «blancs» (menats per Romanilha) e progressistas «roges» (amb Forèst, Gras, de Ricard…). D'aquelas batèstas, Mistral, que va morir en 1914, s'aluenharà sus la fin de sa vida, que consacrèt a bastir sa pròpia legenda.