LA NOVÈLA ARQUITECTURA
Per anar dreire las novèlas exigencias, las glèisas romànicas començon a emplegar l’arc roman, àbsidas semicircolaras abó vòutas a copòla e totjorn mai sovent cuerbon l’edifici abó vòutas a botala en pèira. Es una arquitectura entè se fondon las tradiccions romanas, bizantinas e carolingias, abó novels esponchs d’orígina germànica. Lo plan mai adobrat part da l’anciana planta basilicala abo una granda navada centrala, una àbsida e doas navadas lateralas. La decision de la vòuta a botala (o «en brèç»), ben pesanta, empausa l’empleg de contrafòrts o ancolas de fòra e limita lo nombre de druberturas: doas caracterìsticas fondamentalas dal Romànic, qu’es sovent dich «l’art dal mur0187 per excelléncia. L’empleg de mes pilastres o trumèls e d’arquivòutas destinats a renforçar la vòuta a botala crea un fraccionament de la navada, que la rend diferenta da lhi edificis carolingians e otonians.